گل نرگس, داروی گیاهی

گل نرگس چهار تا شش برگ دراز و باریک دارد که معمولا با گل‌ها از ریشه یا پیاز گیاه بیرون می‌آید. گل‌های آن نیز یک تا سه عدد به رنگ سفید مایل به زرد و با دم گل نامساوی به طور گروهی ظاهر می‌شوند و بسیار معطر هستند. در وسط گل یک فنجانک به رنگ‌های مختلف وجود دارد. نرگس در ایران بیشتر در استان فارس، کرمان، سیستان و طبس می‌روید……

 

گل‌های نرگس دو دسته هستند: گل نرگس واقعی و نرگس دروغین که نرگس دروغین، بدون بوست. نرگس کازرون از نوع طبیعی، بسیارمعطر و مقاوم در مقابل سرماست و بهترین نوع آن نرگس شهلا است. استان فارس به خصوص شهرستان کازرون سرزمین گل‌های نرگس و نرگس‌زارهای متعدد است. این شهرستان در استان فارس مقام اول را در تولید گل‌های نرگس دارد.

تکثیر: در کنار پیاز مادر، پیازهای کوچکی تشکیل می شود که به راحتی می‌توان آنان را در اواخر تابستان و اوایل پاییز، قبل از آن که نرگس‌ها شروع به جوانه زنی کنند از گیاه مادر جدا کرد. پیازهای کوچک را مانند پیاز مادر می‌توان انبار کرد تا با فرارسیدن زمان مناسب آن‌ها را کاشت. این پیازچه‌ها دو تا سه سال بعد گل می شوند. عمق کاشت پیاز نرگس برای فضای باز ۱۰تا۱۵سانتی‌متر است و زمانی که پیازها در گلدان کاشته می‌شوند باید نوک آن از خاک بیرون باشد. در پاییز گلدان‌ها را چند روز در تاریکی قرار می دهند تا ریشه‌ها رشد کنند، سپس در گلخانه قرار می‌گیرند تا موقع گلدهی (که اوایل زمستان است) از آن مراقبت می شود.

در صورت تولید بذر از آنان نیز در تکثیر می‌توان استفاده کرد. بذرها در تابستان و بعد از آن که سیاه و سفت شوند، برداشت می‌شوند .بذرها یا بلافاصله کاشته می‌شوند یا می‌توان آنان را در مکانی خشک و خنک در تابستان نگه داشت و آخر تابستان کاشت.

عمق کاشت حدود سه سانتی‌متر است و دو سال طول می‌کشد تا به گل برود. اگرچه می‌توان پیازهای نرگس را کنار هم و در تماس با هم کاشت اما برای رشد مناسب برگ‌ها و بزرگ شدن پیازها در زیر خاک، بهتر است پیازهای کوچک با فاصله‌ی هشت سانتی‌متر و پیازهای بزرگ با فاصله‌ی ۱۵سانتی‌متر کاشته شوند.

شرایط محیطی مناسب

آبیاری: بعد از کاشت، پیازها باید آبیاری شوند و تا سبز شدن آن‌ها نباید بستر کشت خشک شود. با سبز شدن پیازها و ظهور جوانه‌ها باید آبیاری را مقداری افزایش داد. بستر کاشت نباید هیچ‌گاه خشک شود.

نور: نرگس‌ها به محیطی پرنور نیاز دارند تا گل بدهند. نور کم محیط موجب ضعیف شدن گیاه و زردی و کشیدگی برگ‌ها خواهد شد و همچنین ممکن است غنچه‌های گل یا تشکیل نشوند یا در صورت شکل‌گیری، شکوفا نشوند یا گل ریز و کوچکی تولید کنند. نور مستقیم زمانی توصیه می‌شود که غنچه‌های گل ظاهر شده باشند.

دما: گونه‌های مختلف نرگس می‌توانند نیازهای دمایی متفاوتی با یکدیگر داشته باشند اما در زمان رشد و گلدهی دمای روز ۱۸ تا ۱۹ درجه سانتی‌گراد و در شب ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتی‌گراد مناسب است. افزایش دما و گرم‌تر شدن محیط، موجب سرعت گرفتن رشد اما کوتاه شدن عمر گل خواهد شد. دما در ارتفاع برگ و ساقه‌ی گل نیز نقش دارد.

خاک: گل نرگس برای رشد خود به خاکی با زهکش مناسب و خوب نیاز دارد. خاک مناسب، خاک لومی سرشار از مواد آلی است. خاک با “pH” کمی اسیدی مناسب است ولی در زمین‌های زیاد اسیدی باید به خاک، آهک اضافه کرد. حتی می توان پیاز گل را در شن کاشت و فقط مراقب بود بستر کاشت رطوبت خود را از دست ندهد. استفاده‌ از کود موجب رشد بهتر گیاه خواهد شد. استفاده‌ی بیش از حد از نیتروژن می تواند منجر به عدم گلدهی این گیاه شود.

برداشت گل در مرحله‌ی گردن غازی (کج شدن گردن) است. گل‌های بریده را در دمای صفر تا یک درجه سانتی‌گراد به مدت ده روز و در دمای سه تا چهار درجه‌سانتی‌گراد به مدت هشت روز می‌توان نگهداری کرد.

برداشت و نگهداری پیازها

پیازها را در پاییز از خاک خارج کرده و پس از تمیز کردن و درجه‌بندی انبار می‌کنند. پیازها نباید آفتاب بخورند و باید آن‌ها را در انبار خشک و تهویه‌دار نگهداری کرد. دمای انبار، بسته به گونه‌ی گل از ۱۷ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد متفاوت است. پیاز انواع “Tazetta” در دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد و پیاز انواع دیگر نرگس در دمای ۱۷ درجه سانتی‌گراد انبار می‌شود. اگر در انبار نگهداری پیاز، اتیلن وجود داشته باشد باعث سقط جوانه‌ی گل یا گلدهی غیرعادی می‌شود.

کاشت پیاز نرگس درگلدان

در پاییز، پیازها را در گلدان یا گلدان‌هایی کم ارتفاع با ترکیبی از خاک برگ، ماسه بادی، مقداری خاک باغچه و خاکستر ذغال به شکلی بکارید که دو سوم پیاز در خاک گلدان قرار بگیرد .سپس آن را آبیاری کنید و شش هفته در محلی تاریک و نسبتا خنک (۱۴ تا ۱۶ درجه سانتی‌گراد) قرار دهید. در صورت نداشتن چنین محلی، روی گلدان را با روزنامه یا نایلون تیره بپوشانید. پس از گذشت زمان ذکر شده، محل آن را به تدریج گرم کنید تا درجه حرارت محیط حدود ۲۴ درجه سانتی‌گراد برسد و اندام‌های هوایی گیاه بتوانند رشد کنند. سپس گلدان‌ها را به محلی روشن منتقل کنید و درجه حرارت را به ۱۶ درجه سانتی‌گراد برسانید. پس از سه هفته، گل‌ها ظاهر می‌شوند. برای این که برگ‌ها مدت زمانی طولانی‌تر سبز بمانند و پیازها بتوانند مواد ذخیره را دوباره کسب کنند، گل‌های پژمرده شده را به تدریج جدا کنید.

آبیاری: گیاه را به طور منظم هفته‌ای دوبار آبیاری کنید. پس از ظاهر شدن گل‌ها، تا هنگام زرد شدن برگ‌ها، دفعات آبیاری را به تدریج کم کنید.

روش کاشت در آب و قلوه سنگ: گلدانی بشقابی شکل با ارتفاع کم و فاقد سوراخ زیرین (زهکش) و تعدادی سنگ قلوه انتخاب کنید. ابتدا تعدادی سنگ قلوه را ته گلدان بریزید، به طوری که جایی برای کاشت پیازها، بالای آن باقی بماند. پیازها را با فاصله‌ی نامنظم در گلدان نشانده و فاصله‌ها را با سنگ قلوه پر کنید. دقت کنید که نصف پیازها بالای سنگ قلوه‌ها و در فضای باز قرار گیرد. آب را به اندازه‌ای درون گلدان بریزید که صفحه‌ی تحتانی پیاز (محل ظاهر شدن ریشه‌ها) دو تا سه میلی‌متر با سطح آب فاصله داشته باشد. سپس آن را در محلی تاریک با درجه حرارتی معادل هشت تا ده درجه‌ی سانتی‌گراد قرار دهید یا روی آن را با نایلونی مشکی بپوشانید تا ریشه‌دار شود. پس از ظاهر شدن جوانه‌ها، آن را به اتاقی گرم و روشن ببرید. پس از رشد برگ‌ها، گل‌ها به‌تدریج ظاهر می‌شوند.

روش کاشت در آب (بطری، لیوان، تنگ)

قطردهانه‌ی ظرف انتخاب شده برای کاشت باید با قطر پیاز هماهنگی داشته باشد، به طوری که موقع نشاندن پیاز در ظرف، نصف ارتفاع پیاز بالای ظرف قرار گیرد. در صورت بزرگ‌تر بودن دهانه، ظرف مورد نظر از قطر پیاز، اطراف پیاز را با پنبه بپوشانید. بقیه مراحل را تا شکوفا شدن گل‌ها مانند روش قبل اجرا کنید. توجه داشته باشید در تمام روش‌های کاشت، آب داخل ظرف با ته پیاز تماس نداشته باشد. در مورد پیاز سنبل و لاله هم می‌توانید به همین طریق عمل کنید.

 

خواص درمانی نرگس

نرگس طبیعت گرم و خشک دارد و خواص درمانی آن بسیار است. از گل نرگس به شکل‌های مختلف می‌توان استفاده کرد:

روغن نرگس: این روغن از تقطیر گل نرگس به دست می‌آید. برای تهیه‌ی آن در خانه، مقداری گل نرگس را در روغن زیتون بریزید و هر هفته گل‌ها را خارج کرده و به جای آن گل تازه بریزید. پس از چهل روز روغن را روی آتش ملایمی بگذارید تا آب تبخیر شود و سپس آن را صاف کنید.

دم کرده: بیست گرم گل خشک شده را در یک لیتر آب جوش بگذارید تا پنج دقیقه دم بکشد، سپس آن را صاف کنید.

پماد: برای تهیه پماد، گل‌های تازه نرگس را له کنید.

باید بدانید:

– بوییدن گل نرگس سردرد بلغمی و سودایی را برطرف می‌کند.

– نرگس ماده‌ای به نام گالان تامین دارد که اثر درمانی مهمی روی آلزایمر دارد.

– ضداسپاسم است و نیروی جنسی را تقویت می‌کند.

– برای معالجه‌ی برونشیت از دم کرده‌ی آن استفاده کنید. اگر چند گل نرگس را در خانه بگذارید، افراد خانه نسبت به سرماخوردگی مصون خواهند ماند و مبتلا به این بیماری نمی‌شوند.

– برای رفع تشنج اعصاب چشم، پماد آن را روی چشم بگذارید.

– برای التیام زخم‌ها، پودر پیاز خشک شده‌ی نرگس را روی زخم‌ها بپاشید تا از خونریزی جلوگیری کند.

– برای سرباز کردن دمل‌ها، پماد آن را مخلوط با سرکه و عسل روی این موضع بگذارید. پیاز کوبیده‌ی آن با مخلوط عسل، مسهل قوی برای معده است.

دمنوش نرگس.jpg گیاهی

عوارض جانبی

– نرگس گیاهی سمی است و باید به مقدار کم و تحت نظر متخصص طب گیاهی مصرف شود. اگر عوارضی مانند درد شکم، حالت تهوع و استفراغ به وجود آمد باید مصرف آن قطع شود.

– زنان باردار و شیرده نباید از آن استفاده کنند.

– بوییدن زیاد این گل ممکن است باعث تهوع، سردرد و استفراغ شود.

– این گیاه برای افراد گرم مزاج مضر بوده و ایجاد سردرد می‌کند.

درباره نویسنده

مطالب مرتبط:

ثبت دیدگاه

کلیه محصولات از بالاترین کیفیت برخوردار میباشند.